W kilkunastu punktach przedstawiamy podstawowe informacje o dyskach. Dowiesz się jak poprawnie zainstalować dysk w swojej konfiguracji sprzętowej, jak dodać dodatkowy oraz jak rozwiązać popularne problemy związane z użytkowaniem dysków twardych.
Zapraszamy do lektury, która została podzielona na dwie części po 10 punktów w każdej:
CZĘŚĆ 1
1. Wielkość Pierwszym parametrem, który charakteryzuje dysk twardy jest jego wielkość. Możemy się spotkać z napędami 2,5„, wykorzystywanymi głównie w laptopach oraz 3,5„ stosowanymi w komputerach stacjonarnych. Oczywiście z powodu niewielkich rozmiarów dysków noetebookowych, mają one ograniczona pojemność w stosunku do stacjonarnych.
2. Pojemność Każdy przy wyborze dysku powinien dobierać go pod względem potrzebnej mu pojemności lub/i dostępnych funduszy. Pojemność jest to wielkość określająca ilość maksymalnie przechowywanych danych. Większe pojemności w nowych dyskach uzyskano przez tzw. zapis prostopadły, w którym dane nie są ułożone równolegle, lecz prostopadle do powierzchni talerza, co pozwala na „upchnięcie” większej ilości danych na pojedynczym talerzu. Zapis ten nie ma najmniejszego wpływu na szybkość pracy, więc przy zakupie dysku nie musimy o nim pamiętać. Trzeba dodać jeszcze, że faktyczne pojemności dysków są różne od tych deklarowanych przez producentów. Wynika to z tego że producenci inaczej liczą inaczej pojemność od przyjętych zasad. Normalnie 1kB to 1024B, 1MB to 1024kB itd., natomiast producenci używają następującego sposobu przeliczania: 1kB to 1000B, 1MB to 1000kB itd. Dlatego kupując np. dysk 200GB tak naprawdę otrzymujemy napęd o pojemności 187GB.
3. Interfejs Oczywiście każdy dysk twardy należy w jakiś sposób podłączyć do pozostałeś części komputera. W tym celu musimy użyć jednego z poniższych interfejsów: a) PATA (nazywany także ATA) – najstarszy interfejs, charakteryzujący się szerokim złączem równoległym (40 lub 80-pinowa taśma IDE). Na jednej taśmie możemy podłączyć 2 urządzenia. Pierwsze w trybie Master, drugie w trybie Slave. Standard ATA jest ciągle rozwijany w kierunku zwiększania szybkości transmisji. Początkowo stosowano oznaczenia ATA-1, -2 itd., obecnie używa się określeń związanych z zegarem taktującym interfejs (ATA/33, ATA/66, ATA/100 oraz ATA/133). Wszystkie są kompatybilne wstecz. b )SATA (Serial ATA) – interfejs umożliwiający teoretycznie przepustowość 150MB/s (SATA) oraz 300MB/s (SATA II). Charakteryzuje się wygodniejszym montażem w stosunku do szerokich taśm IDE oraz co się z tym wiąże lepszym obiegiem powietrza w obudowie (kable nie zabierają tyle miejsca). Także kompatybilne wstecz. c) SCSI – (ang. Small Computer Systems Interface) – interfejs stosowany w wydajnych stacjach roboczych lub serwerach. Charakteryzuję się wysokim transferem (320MB/s). Dyski tworzone na ten standard mają znacznie większą szybkość obrotów (10 000 – 15 000 rpm). Co czyni je znacznie wydajniejszymi. d) eSATA – to w zasadzie zewnętrzny port SATA II, ale stworzony z myślą o stosowaniu z urządzeniami zewnętrznymi. Główną ideą eSATA jest zapewnienie identycznej prędkości przesyłania danych w urządzeniach zewnętrznych, jaka osiągalna jest dla napędów wewnętrznych. Osiągane przez ten standard prędkości nie odbiegają od tych oferowanych przez SATA-II – maksymalne przepustowości to 150 MB/s oraz 300 MB/s, czyli znacznie więcej niż może zaoferować port USB 2.0 e) USB – standardowy interfejs USB lub USB 2.0. Wykorzystywany do łączenia dysków zewnętrznych f) FireWire – standardowy interfejs Firewire. Wykorzystywany do łączenia dysków zewnętrznych g) RJ-45 – interfejs dla łączenia dysków sieciowych
4. Szybkość obrotów Jest to jeden z ważniejszych parametrów, określa szybkość wirowania talerzy magnetycznych. Im szybsza prędkość tym szybciej głowica może odczytać czy zapisać dane. Tutaj różnice mają bardzo duży wpływ na wydajność. Przykładowo dysk o prędkości 5400rpm, będzie znacząco wolniejszy niż 7200rpm.
5. Cache Pamięć cache dysku twardego przyspiesza dostęp do bardzo wolnej pamięć masowej, co przyspiesza prace szczególnie na dużej ilości małych plików. Cache jest zazwyczaj podzielony na dwie części: obszar podsystemu odpowiedzialnego za odczyt z wyprzedzeniem i buforowanie odczytu oraz mniejszy obszar opóźnionego zapisu. Dysk z kontrolerem komunikuje się magistralą szybszą niż najszybsze budowane dyski twarde – daje to możliwość przechowania danych w buforze i wysłania do kontrolera bez wykonywania cyklu dostępu do nośnika oraz wpływa pozytywnie na szybkość całego systemu. Porównując takie same dyski, różniące się jedynie cachem (16MB i 8MB) możemy stwierdzić, że oba mają praktycznie takie same osiągi.
6. NCQ (Native Command Queuing) Technologia NCQ odpowiada za kolejkowanie zadań, tzn. napęd ustawia kolejne zadania w odpowiedniej (najbardziej wydajnej) kolejności (tylko w dyskach SATA, SATAII posiadają obsługę NCQ w standardzie). Dzięki czemu talerz nie musi obracać się tyle razy, co daje przyśpieszenie od 5 do 20% w najszybszych dyskach. Jednak aby wykorzystać NCQ, poza dyskiem musi ją obsługiwać także chipset płyty głównej (wszystkie nowe układy obsługują NCQ).
7. Żywotność – MTBF (Mean Time Between Failure) – średni czas między awariami. Określany matematycznie przez producenta w godzinach okres bezawaryjnej pracy urządzenia. Oczywiście im większy tym lepszy.
8. Średni czas dostępu – parametr ten określa, w jakim czasie (średnio) od otrzymania przez dysk żądania odczytu/zapisu konkretnego obszaru nastąpi rozpoczęcie operacji. Im krótszy jest ten czas, tym dysk może zapewnić większą płynność odtwarzania, co może mieć znaczenie np. podczas nagrywania płyt CD-R/CD-RW, gdzie wymagany jest ciągły dopływ danych.
9. Transfer wewnętrzny – parametr ten określa w praktyce rzeczywisty transfer danego dysku. Im wartość ta jest wyższa, tym dany dysk jest szybszy. Jednak o tym, czy w danym komputerze będzie osiągał optimum swoich możliwości decyduje konfiguracja komputera (włączenie trybu DMA itp.).
10. Transfer zewnętrzny – ten parametr często jest używany w marketingowych określeniach i notatkach producentów. Tymczasem nie określa on faktycznej szybkości dysku, lecz przepustowość interfejsu. Oczywiście im ten parametr jest wyższy, tym lepiej – warto jednak pamiętać, że dyski o takim samym transferze zewnętrznym mogą w praktyce pracować z różną szybkością.
CZĘŚĆ 2
1. Zworki Z tyłu dysku możemy zauważyć, oprócz wejścia na zasilanie oraz odpowiedniego na złącze, kolejne mogłoby się wydawać wyjście. To jednak nie jest kolejne wyjście. Jest to miejsce na tzw. Zworki (plastikowe łączniki wielkości 7x5x2 mm), dzięki którym modyfikujemy rozpoznawanie dysków. Dzięki nim w dyskach PATA możemy ustawić, czy dysk ma być rozpoznawany jako Master (nadrzędny), czy jako Slave (podrzędny). Na każdej szerokiej taśmie możemy podłączyć 2 dyski. Z tego powodu jeden musi być ustawiony jako „Master” (optymalnie na końcu taśmy), a drugi „Slave” (po środku taśmy). Musimy pamiętać, że na jednej taśmie nie powinniśmy łączyć dysku i napędu optycznego, ponieważ napęd będzie zwalniać nasz dysk. W dyskach SATA dzięki zworce możemy także ustalić, w jaki sposób nasz dysk będzie rozpoznawany. Możemy przełączać dysk z SATAII na SATA. Wszystkie informacje dotyczące miejsca, w którym mają być umieszczone odpowiednie zworki znajdziemy najczęściej na dysku, w formie nalepki lub nadruku.
2. Sterowniki SATA Jeżeli mamy dysk SATA i podłączymy go do naszej płyty głównej, może okazać się, że podczas instalacji systemu dysk nie jest rozpoznawany. Co wtedy? Po prostu należy zainstalować sterowniki od płyty głównej, które umożliwiają rozpoznanie naszego dysku. Gdy jednak nie mamy flopa (napędu dyskietek) sterowniki musimy zintegrować z płytą instalacyjną Windowsa, w tym celu posługujemy się programem nLite.
3. Partycjonowanie Partycjonowanie to podział dysku na mniejsze obszary, które są widzialne przez system tak, jakby były oddzielnymi dyskami. Partycjonować można z poziomu Windowsa – najlepiej za pomocą programu Partition Magic (płatny), lub podczas instalacji systemu (w przypadku WinXP jest to diskpart). Istnieją trzy typy partycji: podstawowa , rozszerzona oraz dysk logiczny. Na partycji podstawowej instalowany jest zazwyczaj system operacyjny (na każdym dysku mogą być 4 partycje podstawowe albo inna opcja: trzy partycje podstawowe i jedna rozszerzona, chodź istnieje sposób na ominięcie tego. Następną partycją jest partycja rozszerzona , która sama w sobie nie zawiera danych. Aby zapisywać na niej jakiekolwiek pliki, trzeba najpierw założyć w jej obrębie jeden lub więcej dysków logicznych, a następnie je sformatować. Dla większego bezpieczeństwa można utworzyć wszystkie partycje jako podstawowe.
4. Formatowanie Formatowanie to proces przygotowania partycji, lub innego nośnika danych, do zapisu danych. Trzeba zaznaczyć tutaj, że formatowanie nie usuwa danych w sposób uniemożliwiający ich odczytanie. Z formatowaniem wiąże się także inne zagadnienie, mianowicie systemy plików. Jest to metoda przechowywania plików, zarządzania plikami, oraz informacjami o tych plikach, tak aby dostęp do plików i danych w nich zgromadzonych, był łatwy dla użytkownika systemu. Najpopularniejsze systemy plików (wykorzystywane w Windows): -FAT16 - FAT32 - NTFS
Systemy starsze niż Win XP/2000 nie obsługują NTFS, taką partycje pozwala widzieć aplikacja o nazwie NTFS for Win98. Formatować można z poziomu systemu: PPM (Prawy Przycisk Myszy) na Mój Komputer -> Zarządzaj -> Zarządzanie dyskami -> klikamy PPM na wybraną partycje -> Formatuj lub programem format.com (wpisując polecenie np. format d: w trybie tekstowym) , jednak przy użyciu tego polecenia nie sformatujemy partycji systemowej.
Głównymi zaletami NTFS w stosunku do FAT32 są:
- obsługa większych plików - obsługa większych partycji - journaling - większe bezpieczeństwo danych - możliwość szyfrowania plików - możliwość kompresji plików - ustalanie praw dostępu
5. RAID Technologia RAID to rozwiązanie stosowane najczęściej w serwerach, chodź coraz częściej pojawia się także w domowych pecetach. Dzięki niej podłączymy kilka dysków w jedną macierz. Dzięki czemu otrzymamy większą wydajność lub/i większe bezpieczeństwo. Aby móc myśleć o takim rozwiązaniu nasza płyta musi obsługiwać tę technologie (większość nowych płyt posiada kontroler RAID).
Rodzaje RAID: • RAID 0 (striping) • RAID 1 (mirroring) • RAID 0+1 • RAID 1+0 (RAID 10) • RAID 5 • JBOD (spaning) – właściwie nie jest RAIDem, ale warto o nim wspomnieć.
Aby wykorzystać możliwości jakie daje nam RAID, musimy na początku podłączyć dyski do kolejnych gniazd SATA na płycie (równie dobrze możemy łączyć dyski PATA). Następnie po uruchomieniu komputera wchodzimy do BIOSu w celu skonfigurowania macierzy. Przechodzimy przez Integrated Peripherals następnie RAID Config. Zmieniamy wartości opcji RAID Enable na Enabled. Tę samą czynność wykonujemy dla wszystkich dysków, które mają pracować jako macierz. Zapisujemy zmiany i wychodzimy z BIOSu. Zaraz po pojawieniu się POSTa, na ekranie zobaczymy plansze z BIOSem kontrolera RAID. Aby wejść do menu konfiguracyjnego, naciskamy klawisz [F10]. Tutaj ustawiamy, który rodzaj RAIDa ma być zastosowany, a także jakie dyski mają być do tego celu wykorzystane. Po stworzeniu macierzy RAID wszystkie dane z dysków zostaną utracone.
Gdy nasza macierz nie jest rozpoznawana przez Windows należy zainstalować sterowniki kontrolera RAID., które są dołączone na CD do płyty głównej.
6. Bootsector Podczas włączania komputera BIOS sprawdza na jakim napędzie zainstalowany jest system operacyjny. Następnie próbuje z niego odczytać główny sektor rozruchowy – MBR (Master Boot Record). MBR nie jest jedynym z bootsektorów na dysku. Własny bootsektor ma każda partycja podstawowa z tą różnicą, że MBR steruje wszystkimi bootsektorami znajdującymi się na dysku.
Naprawa bootsektora W razie awarii bootsektor’a, możemy go naprawić w prosty sposób. W tym celu włączamy konsole odzyskiwania z płyty Windows i wpisujemy: • bootcfg /add – tworzy plik boot.ini • bootcfg /rebuild – naprawia plik boot.ini • fixboot c: – zapisuje na partycji C: nowy sektor rozruchowy • fixmbr – naprawia MBR określonego dysku (nazwę dysku uzyskamy za pomocą polecania map)
Jeśli na komputerze mieliśmy 2 systemy to po usunięciu jednego z nich, może się zdarzyć, że przed załadowaniem systemu będzie się pojawiać bootmanager. Aby wykasować niepotrzebny wpis, należy edytować plik boot.ini. W tym celu klikamy PPM na Mój Komputer-> Właściwości -> Zaawansowane -> W Uruchamianie i Odzyskiwanie klikamy Ustawienia -> Edytuj.
W wypadku gdy mamy jeden system, zainstalowany na partycji C:, plik powinien wyglądać następująco: [boot loader] timeout=30 default=multi(0)disk(0)rdisk(0)partition(1)WINDOWS [operating systems] multi(0)disk(0)rdisk(0)partition(1)WINDOWS=”Microsoft Windows XP Professional” /noexecute=optin /fastdetect
7. Tryby transferu Mamy 2 rodzaje trybów transferu – stary PIO oraz nowszy i szybszy DMA (Ultra DMA). Dla dysków twardych tryb ten powinien być ustawiony na DMA. W przeciwnym wypadku komputer będzie działał wolniej, a wszystkie kopiowania czy przenoszenia będą trwać dłużej. Aby ustawić tryb transferu należy:
PPM na Mój Komputer -> Właściwości -> Sprzęt -> Menadżer urządzeń -> rozwijamy gałąź Kontrolery IDE ATA/ATAPI -> klikamy 2x na odpowiedni kanał (podstawowy lub pomocniczy) -> Ustawienia Zaawansowane -> przestawiamy tryb transferu w odpowiednim urządzeniu (Urządzenie główne = „Master”, Urządzenie podrzędne = „Slave”)
Jeśli opcja DMA nie jest dostępna, • sprawdzamy w BIOSie czy opcja DMA dla danych kanałów ma status Enabled. • sprawdzamy taśmy, ewentualnie je wymieniamy. • usuwamy kontroler IDE z Menadżera Urządzeń i restartujemy komputer. Po ponownym uruchomieniu komputer zainstaluje je od nowa. • możemy także zainstalować sterowniki do kontrolera IDE na płycie głównej
8. Pamięć wirtualna Pamięć wirtualna jest to rodzaj przestrzeni na dysku (plik pagefile.sys), do którego przenoszone są dane niemieszczące się już w pamięci systemowej – RAM. Jej rozmiar jest przydzielany przez system, jednak można go zmienić dla polepszenia wydajności. W tym celu klikamy PPM na Mój Komputer -> Właściwości -> Zaawansowane -> W Wydajność wybieramy Ustawienia -> Zaawansowane -> Zmień. Wiele jest hipotez na temat ile dokładnie ma wynosić wielkość pliku wymiany, jednak ja przyjmuje, że najlepiej jest przy małej ilości RAM’u ustawić rozmiar początkowy 1,5 raza większy od wielkości pamięci systemowej, natomiast rozmiar maksymalny 2 razy większy. Oczywiście przy dużej ilości RAM’u, przestrzeń na dysku będzie się tylko marnować a więc te ustawienia powinny być mniejsze. Trzeba tutaj zaznaczyć, że rozmiar maksymalny powinien być większy od rozmiaru początkowego, nigdy równy. Należy pamiętać, aby w żadnym wypadku nie wyłączać tego rodzaju pamięci, nawet gdy posiadamy dużą ilość pamięci systemowej.
9. System nie widzi całego dysku Zdarza się, że system nie widzi całej pojemności dysku. Co wtedy? Po pierwsze, należy pamiętać, że dyski maja tak naprawdę mniejszą pojemność niż wynika to z deklaracji producenta. Więcej o tym można przeczytać na poprzedniej stronie. Należy wspomnieć, że problem ten w całości rozwiązuje Service Pack2. Jeśli jednak nie mamy możliwości nagrania go możemy skorzystać z programu EnableBigLba. Istnieje także możliwość skonfigurowanie wpisu w rejestrze. Aby tego dokonać otwieramy rejestr ( Start -> Uruchom -> regedit ) –przechodzimy do klucza HKEY_LOCAL_MACHINE System CurrentControlSet ServicesAtapi Parameters tworzymy nowy wpis typu DWORD o nazwie EnableBigLba i przypisujesz wartość 1 Wspominam o tym tylko po to aby uświadomić, że da się to zrobić bez instalacji jakiegokolwiek programu.
10. Litery dysku Czasami zdarza się, że z pewnych powodów chcemy zmienić literę dysku. W systemie Windows można to zrobić w dość łatwy sposób. Wchodzimy w Panel Sterowania -> Narzędzia Administratorskie -> Zarządzanie Komputerem -> Zarządzanie dyskami (lub PPM (Prawy Przycisk Myszy) na Mój Komputer -> Zarządzaj-> Zarządzanie dyskami). Tu klikamy PPM na wybraną partycję/napęd i z menu wybieramy polecenie Zmień literę i ścieżkę… Tutaj dokonujemy odpowiednich zmian.
Poradnik napisany przez użytkownika luq, dla forumpc.pl/infobit.pl. Poradnik jest integralną częścią portalu infobit.pl. Zabronione jest jego kopiowanie, zmienianie treści. Kopiowanie całości jak i części bez zgody autora traktowane jest jako plagiat zgodnie z ustawą „o prawie autorskim i prawach pokrewnych”
Autorem powyższego tekstu jest: benkowik . Wpis został opublikowany dnia 27 sierpnia 2010 o godzinie 18:19. Został dołączony do kategorii Porady
Komentarze
Brak komentarzy.